AKREDİTİF İŞLEMLERİNDE REZERVLİ BELGELER DEĞERSİZ MİDİR?


Akreditif işlemlerinde rezervli belgeler değersiz midir?
Hayır, akreditif altında ibraz edilen belgelerin rezervli bulunması yani
akreditif şartlarına göre eksik veya uygunsuz bulunması belgelerin değersiz
olduğu anlamına gelmez. O belge takımı içerisindeki taşıma belgesinin
düzenlenme şekline göre malı temsil eder ve taşıma belgesi kadar güçlüdür,
sadece rezervin banka tarafından kabul edilmesine kadar akreditif
taahhüdünden faydalanamaz. Rezervli belgelerin kabulü banka tarafından
bir kez bildirildikten veya belgeler alıcıya teslim edildikten sonra akreditif
taahhüdü amir banka için başlar, teyit bankası için de teyit bankası onay
verirse devam eder. Rezerv konulan belgeler tahsil (collection) statüsünde
midir? Banka tarafından kabul edilmeyen rezervli belgeler reddedilme
şekline göre tahsil belgesi (vesaik mukabili) gibidirler ya da değildirler. Bunu
biraz açmak gerekirse; akreditiflerin tabi olduğu UCP kurallarına göre
akreditif işlemlerinde geçerli rezerv nedeniyle reddedilen belgelerin
statüsünün belirtilmesi gerekir, bunlar 16.maddeye göre;
a) bankanın ibraz edenden yeni talimat beklerken belgeleri elde tutmakta
olduğunu (HOLD); veya
b) amir bankanın akreditif amirinden rezerv kaldırma talimatı alıp bunu kabul
etmeyi uygun görünceye kadar veya rezerv kaldırma talimatını kabul etmeyi
uygun görmeden önce ibraz edenden yeni talimat alıncaya kadar belgeleri
elde tutmakta olduğunu (NOTIFY); veya
c) bankanın belgeleri iade etmekte olduğunu (RETURN); veya
d) bankanın ibraz edenden evvelce almış olduğu talimat uyarınca hareket
etmekte olduğunu (PREVINST),
belirtmelidir.
Burada “NOTIFY” tahsil gibidir, “PREVINST” evvelce alınan talimata göre
değişir, diğerleri (HOLD/RETURN) tahsil gibi değildir, zira ibraz eden tarafın
emrine amadedir, ibraz edenden yeni talimat beklemektedir.
Bu durumlar belgeleri (vesaiki) teminata alma bakımından önemlidir. Bir
belge takımını teminata alırken bu durumları da göz önünde bulundurarak
değerlendirmede bulunmak ve karar vermek gerekir.
Akreditif işlemlerinde belge konusu malın çekilmiş olması, belgeleri değersiz
veya anlamsız yapmaz, belgeler fotokopi dahi olsa muhafaza edilmesi gerekir,
aksi halde belgeleri muhafaza etmesi gereken amir banka (duruma göre
görevli banka/teyit bankası) belgelerin değerini ve belki de daha fazla olarak
ödemekle yükümlü kalabilir.
Bu konuya destek, açıklık ve resmiyet getiren bir ICC görüşünü özet olarak
aşağıda veriyorum.

OLAY:
Devredilebilir bir akreditif “available with any bank by negotiation, with a
draft drawn at 90 days from bill of lading date for 100pct of invoice value
şartıyla kullanımdadır.
İstenen belgeler arasında “2/3 set of clean on board ocean bill of lading
made out to order
of the issuing bank and blank endorsed…” şartı vardır.
24 October 20xx tarihinde belgeler Amir Banka’ya gönderilir. İbraz eden
banka 1 November 20xx tarihinde bir Ret Bildirim (mt734) mesajı alır. 6 adet
rezerv listelenmiştir. Rezervden birisi
“only 1/3 set of original B/L presented.” Şeklindedir. MT734’in 77B alanında
“DOCUMENTS WILL BE DISPOSED IN ACCORDANCE WITH SUB-ARTICLE
16 C III (B) OF UCP600” bilgisi vardır.
9 January 20xx tarihinde ibraz eden banka belgelerin iade edilmesini ister.
23 January 20xx İbraz eden banka belgeleri iade alır.
Belgeleri kontrol eder ve iade edilen konşimentonun fotokopi olduğunu tespit
eder, Amir bankaya bilgi verir ve orijinalini ister. Amir banka xxx nolu
konşimento ile malın çekildiğini ancak konuyu araştıracakları belirtir ve bir
daha cevap vermez.
Bu konuda ICC’ye şu sorular yöneltilir.
1-Mal çekildiğine göre amir bankanın elindeki belgeler ilgisiz hale mi gelir?
2-UCP 600’ün 16e fıkrası keyfi midir?
3-Amir Banka’nın sorumluluğu “Ret Bildirisi” nin gönderilmesinden sonra
biter mi? Ucp600 16f kapsamında bir aksiyon gerekir mi?
4-ucp600 belgeleri geri gönderme konusunda bir süre belirtmediğine göre 12
gün makul mudur? Amir bankanın gecikmesi 16f’yi tetikler mi?
5-Belgelerin alındığı gibi iade edilmemesi halinde 16f uygulanır mı?
ICC Görüşü
1-Mal çekildiğine göre amir bankanın elindeki belgeler ilgisiz hale mi gelir?
Hayır, belgelerde rezerv varsa malın durumuna bakılmaksızın amir
bankanın elindeki belgeleri kendi kararına bağlı olarak ödemesi veya iade
etmesi gerekir. Belgeler ilgisiz hale gelmez.
2-UCP 600’ün 16e fıkrası keyfi midir? 16e ( banka … bildiriyi gönderdikten
sonra belgeleri her an ibraz edene iade edebilir)
16(e)fıkrasına göre bir amir banka Ret Bildirisinde “…..” veya
“…..” kullanırsa kendi insiyatifinde belgeleri herhangi bir zamanda
Uluslararası standart bankacılık uygulamasına uygun olarak tüm belgeleri
gecikmeden bir takım halinde veya aldığı talimata göre aldığı haliyle ibraz
edene iade etmelidir.
3-Amir Banka’nın sorumluluğu “Ret Bildirisi” nin gönderilmesinden sonra biter
mi? Ucp600 16f kapsamında bir aksiyon gerekir mi?

Belgeler rezervli ise ve amir banka UCP 600’ün 16.maadesine uygun bir Ret
Bildirisi hazırlayıp zamanında göndermişse o halde o ibrazı karşılama
yükümlülüğü yoktur.
4-ucp600 belgeleri geri gönderme konusunda bir süre belirtmediğine göre 12
gün makul mudur? Amir bankanın gecikmesi 16f’yi tetikler mi?
12 günün makul olup olmadığı UCP’nin dışındadır.
5-Belgelerin alındığı gibi iade edilmemesi halinde 16f (Bir amir banka veya
teyit bankası bu maddenin hükümlerine uygun hareket etmediği takdirde
belgelerin uygun bir ibrazı oluşturmadığını iddia etmekten yoksun kalacaktır)
uygulanır mı?
Evet, uygulanır. Amir banka reddedilen belgeleri usulüne uygun olarak
aldığı haliyle iade edemediği için belgelerin rezervli olduğu iddiasından
yoksun kalır. Bu durumda Amir banka ibrazı karşılamalıdır.
Saygılarımla,
Abdurrahman Özalp
ICC Türkiye Bankacılık Komisyonu Başkanı